این روزها آرتروز گریبان خیلی از افراد، از پیر تا جوان را گرفته و زندگی روزمره را تبدیل به تجربهای دردناک کرده است. یکی از انواع شایع آن آرتروز مفصل لگن است که اگر به دنبال درمان آن نباشید ممکن است به مرور پیشرفته تر شود و شرایط را سخت تر کند. در این مقاله که تحت عنوان درمان آرتروز لگن زیر نظر دکتر محمد قربان زاده (جراح و متخصص ارتوپدی و فوق تخصص جراحی لگن) نوشته شده، قرار است روش های مختلفی که برای پیشگیری و درمان آرتروز لگن وجود دارد را بررسی کنیم. پس با ما همراه باشید.
هدف از درمان آرتروز لگن چیست؟
هدف درمان آرتروز لگن این نیست که فقط درد را برای چند روز آرام کنیم، بلکه باید به شکلی پیش برویم که درد کنترل شود، حرکت مفصل بهتر شود و فرد بتواند فعالیت های روزمره مثل راه رفتن، نشستن و بالا رفتن از پله را با کیفیت بهتری انجام دهد.
از طرف دیگر، در بسیاری از افراد میتوان با درست کردن سبک زندگی و انجام درمان های غیرجراحی، روند پیشرفت علائم را کندتر کرد و نیاز به درمان های تهاجمی تر را به تعویق انداخت. با این حال، اگر آرتروز به مرحله پیشرفته برسد، هدف درمان بیشتر به سمت بازگرداندن عملکرد و کیفیت زندگی از طریق روشهای تخصصیتر، از جمله جراحی تعویض مفصل لگن، هدایت میشود.
شایع ترین علائم ابتلا به آرتروز لگن چیست؟
علائم زیر از شایع ترین مواردی است که به عنوان علائم آرتروز لگن از طرف بیماران گزارش شده. اگر این نشانهها را دارید، بهتر است به یک فوق تخصص لگن عالی مانند دکتر محمد قربان زاده مراجعه کنید:
1. درد در کشاله ران یا جلوی ران
در آرتروز لگن، نقطهای که معمولا بیشترین میزان درد را دارد، کشاله ران است و بسیاری از بیماران آن را به صورت درد عمیق و آزار دهنده توصیف میکنند که با راه رفتن یا ایستادن طولانی تشدید میشود.
2. خشکی و محدودیت حرکت لگن
ممکن است هنگام بلند شدن از صندلی، چرخاندن پا یا پوشیدن جوراب متوجه شوید دامنه حرکت لگن کمتر شده و انجام حرکات ساده سختتر از قبل است.
3. لنگیدن یا تغییر در مدل راه رفتن
وقتی درد و ضعف عضلات اطراف لگن بیشتر شود، بدن ناخودآگاه برای کم کردن فشار روی مفصل، شکل راه رفتن را تغییر میدهد و لنگیدن به تدریج ظاهر میشود.
4. درد بعد از فعالیت یا در آخر روز
در مراحل اولیه معمولا درد با فعالیت بدتر میشود و با استراحت بهتر میشود اما اگر بیماری پیشرفت کند ممکن است درد در زمان های بیشتری از روز همراه فرد بماند.
5. صدای تق تق یا احساس گیر کردن مفصل
برخی افراد احساس میکنند مفصل هنگام حرکت صدا میدهد یا انگار چیزی در لگن گیر میکند که این از نشانههای تغییرات مفصلی و کاهش قدرت حرکت است.
بیشتر بخوانید: انواع مشکلات مفصل لگن چیست؟
چرا به آرتروز لگن مبتلا میشویم؟
- افزایش سن و فرسایش تدریجی مفصل
- اضافه وزن و فشار زیاد و مداوم روی مفصل لگن
- سابقه خانوادگی و زمینه ژنتیکی
- آسیب های قبلی لگن یا شکستگی ها
- ناهنجاری های مادرزادی یا اختلالات شکل مفصل لگن
- فعالیت های سنگین تکراری یا شغل های پر فشار برای لگن
درمان آرتروز لگن در خانه (اولین مرحله)
درمان در خانه شاید خیلی سطحی به نظر برسد اما اگر درست و اصولی انجام شود، حداقل میتواند از پیشروی آرتروز جلوگیری کند. موارد زیر چند نمونه مراقبت های خانگی را بررسی میکنیم:
1. کاهش وزن و کنترل فشار روی مفصل
طبق تجربه بیماران مختلف و پزشکان، کاهش وزن میتواند فشار وارد بر لگن را کم کند و درد را قابل تحمل تر کند.
2. کم کردن فعالیت های تشدید کننده
بهتر است حرکت هایی که درد را بیشتر میکنند، مانند نشستن طولانی یا پله زیاد، مدیریت و تا حد امکان کمتر شوند.
3. استفاده درست از عصا یا واکر در صورت نیاز
استفاده از وسیله کمکی مناسب مانند عصا یا واکر میتواند فشار روی مفصل را کاهش دهد و راه رفتن را راحتتر کند.
4. گرما برای خشکی و سرما برای التهاب
گرمای موضعی معمولا خشکی را بهتر میکند و سرما هم میتواند دردهای تیز و التهابی را کاهش دهد. بنابراین میشود با انجام تحقیقات و سوال از یک پزشک متخصص در مورد گذاشتن کمپرس گرم و سرد سوال کرد.
5. تنظیم وضعیت خواب و استراحت
قرار دادن بالش بین زانوها یا تغییر سمتی که روی آن میخوابید، میتواند از فشار اضافه روی لگن کم کند.
برای مشاوره درباره درمان آرتروز لگن، فرم زیر را پر کنید تا همکاران ما با شما تماس بگیرند:
بهترین ورزش ها برای درمان آرتروز لگن چیست؟
| دسته | ورزش های بهتر (کم فشار و مفید) | ورزش های بدتر (پرفشار و تشدید کننده) |
|---|---|---|
| هوازی | پیاده روی کنترل شده، دوچرخه ثابت، شنا و آب درمانی | دویدن، طناب زدن، تمرینات پرشی |
| قدرتی | تقویت عضلات سرینی و ران با تمرینات سبک و کنترل شده | اسکوات سنگین، ددلیفت سنگین، تمرینات انفجاری |
| انعطاف پذیری | حرکات کششی ملایم و دامنه حرکتی | کشش های شدید یا حرکات عمیق که درد تیز ایجاد کند |
آیا فیزیوتراپی برای درمان آرتروز لگن موثر است؟
فیزیوتراپی در بسیاری از افراد، به خصوص در مراحل خفیف تا متوسط میتواند درد را کم کند و حرکت لگن را بهتر کند چون تمرکز آن روی تقویت عضلات کناری مفصل و درست کردن حرکت است. اما در موارد پیشرفته دیگر فیزیوتراپی کمک کننده نخواهد بود.
نکته مهم این است که فیزیوتراپی زمانی اثرگذارتر میشود که فرد تمرین های خانگی را منظم انجام دهد و برنامه درمانی متناسب با وضعیت او تنظیم شود. اگر بعد از چند هفته درمان اصولی هیچ بهبودی دیده نشود، لازم است ارزیابی دقیقتری انجام شود تا علت درد و شدت آرتروز مشخص شود.
مصرف دارو برای درمان آرتروز لگن
مصرف برخی داروها هم در درمان آرتروز لگن بی تاثیر نیست؛ البته بدیهی است که قرار نیست خوردن دارو آرتروز را درمان کند اما میتواند درد را کمتر کند.
◼ مسکن های ساده مانند استامینوفن
این داروها در بعضی افراد درد خفیف را کم میکنند اما باید دوز و مدت مصرف تحت نظر پزشک باشد.
◼ داروهای ضدالتهاب مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن
این مدل داروها گاها برای کنترل درد و التهاب موثرند اما ممکن است برای معده، کلیه یا فشار خون مشکل ایجاد کنند و به همین دلیل مصرف خودسرانه آنها توصیه نمیشود.
◼ دارو های موضعی
پمادها و ژل های ضدالتهاب در برخی افراد به کاهش درد سطحی کمک میکنند، هرچند در درد های عمقی لگن اثرشان محدودتر است.
◼ دارو های کمکی بر اساس شرایط بیمار
در بعضی موارد پزشک با توجه به سن، بیماری های زمینهای و شدت درد، ترکیب دارویی مناسبتری پیشنهاد میدهد تا هم اثر بهتر باشد و هم عوارض کمتر شود.
انواع تزریقات مفصلی برای درمان آرتروز لگن
گاهی ممکن است پزشک ارتوپد تزریق مفصلی را راه مناسبی برای درمان آرتروز لگن در بیماران ببیند: روش هایی مثل:
1. تزریق کورتون
کورتون معمولا برای کاهش درد و التهاب در برخی بیماران مفید است اما اثر آن اغلب موقتی است و تعداد دفعات تزریق باید محدود و حساب شده باشد. حتی ممکن است در بدن فرد عوارضی هم ایجاد کند.
2. تزریق هیالورونیک اسید
در بعضی افراد تزریق ژل میتواند حرکت مفصل را روانتر کند و درد را کاهش دهد اما پاسخ درمانی برای همه یکسان نیست و به شدت آرتروز وابسته است.
3. تزریق PRP (پلاسمای غنی از پلاکت)
تزریق پی آر پی به لگن در سال های اخیر مطرح شده و ممکن است در برخی بیماران به کاهش درد کمک کند ولی نتیجه آن قطعی و تضمینی نیست و باید بر اساس شرایط فرد تصمیم گیری شود.
چه زمانی روش های غیرجراحی کمکی به درمان آرتروز نمیکنند؟
وقتی درد به طور مداوم وجود دارد و حتی در استراحت یا شب هم آرام نمیشود، یا وقتی محدودیت حرکت به حدی میرسد که فعالیت های ساده روزمره مختل میشود، معمولا درمان های غیرجراحی به تنهایی کافی نیستند. همچنین اگر فرد چند ماه درمان اصولی شامل ورزش، فیزیوتراپی و کنترل وزن را انجام داده باشد اما بهبود قابل توجهی نبیند، باید گزینه های تخصصیتر بررسی شوند.
جراحی تعویض مفصل لگن برای درمان آرتروز لگن
تعویض مفصل لگن معمولا زمانی مطرح میشود که آرتروز پیشرفته باشد و درد و محدودیت حرکت زندگی فرد را به شدت تحت تاثیر قرار داده باشد. در این روش، سطح مفصل آسیب دیده با اجزای مصنوعی (از جنس فلز یا پلاستیک) جایگزین میشود تا درد کم شود و حرکت بهتر شود.
بسیاری از بیماران بعد از جراحی راحتتر راه میروند و کارهای خود را راحتتر انجام میدهند اما تصمیم برای جراحی باید بر اساس معاینه، تصویربرداری و شرایط کلی فرد گرفته شود. مهم است که بیمار درباره مراقبت های بعد از تعویض مفصل لگن و توان بخشی بعد از عمل آگاهی داشته باشد، چون نتیجه نهایی به همکاری در دوره نقاهت هم وابسته است.
بیشتر بخوانید: هزینه تعویض مفصل لگن در مازندران
روش های پیشگیری از آرتروز لگن
- حفظ وزن متعادل و جلوگیری از اضافه وزن
- انجام ورزش های کم فشار و تقویت عضلات اطراف لگن
- پرهیز از نشستن های طولانی و وضعیت های نامناسب مفصل
- درمان و پیگیری آسیب های لگن و دردهای مکرر به موقع
- تغذیه متعادل و ضدالتهاب شامل سبزیجات، پروتئین کافی، چربی های مفید و کاهش غذاهای فرآوری شده
- مدیریت صحیح فعالیت های سنگین و استفاده از اصول درست حرکتی در کار و ورزش
جمع بندی ؛ کدام درمان برای من مناسب تر است؟
همانطور که در طول متن به آن اشاره کردیم، انتخاب درمان مناسب برای آرتروز لگن به شدت بیماری، میزان درد، سطح فعالیت، سن و شرایط کلی بدن بستگی دارد و به همین دلیل یک نسخه ثابت برای همه وجود ندارد. معمولا در مراحل اولیه درمان خانگی، ورزش و فیزیوتراپی کمک کننده هستند و در برخی موارد تزریق یا دارو هم به کنترل علائم اضافه میشود. اما اگر آرتروز پیشرفته باشد ممکن است جراحی بهترین مسیر برای برگشت کیفیت زندگی باشد.
برای اینکه بدانید دقیقا در کدام مرحله هستید و کدام روش برای شما منطقیتر و ایمنتر است، توصیه میشود برای بررسی شرایطتان با مطب دکتر محمد قربان زاده تماس بگیرید و نوبت ویزیت خود را فیکس کنید.
